Die luukse van ’n mentor

As jy in die 1980’s oud genoeg was om TV te kyk, is jy oud genoeg om die destydse Aartappelraad se treffende slagspreuk te onthou: “Gesondheid uit die grond uit.” Wel, ek het ’n dekade of wat ná daardie veldtog vir die persoon gewerk wat die slagspreuk uitgedink het: my baas, Joh Groenewald.

Ek het gisteraand die hartseer nuus gekry dat Joh onlangs in die ouderdom van 80 jaar oorlede is. Hy was die stigter van Afrikom, een van Suid-Afrika se eerste skakelkonsultasiefirmas. Toe ek in 1997 nog nat agter die ore daar begin werk het, het ek gedink dat skakelwerk grootliks daaruit bestaan om rond te staan en sjerrie te drink by skemerkelkfunksies, maar Joh het my gou van dié wanindruk genees. Hy het my geleer van kommunikasie, media en strategie. Hy het my geleer hoe mense dink. En al was ek op die ou end minder as drie jaar by Afrikom, staan Joh uit as die persoon wat die grootste invloed op my professionele lewe gehad het.

Ek onthou die eerste keer toe ek en hy saam ’n kliënt gaan sien het. Ons het gery na Rooiwal-kragstasie noord van Pretoria. Ons moes ’n reeks feiteblaaie vir Pretoria Elektrisiteit saamstel, en een van hulle sou oor Rooiwal handel. Die kragstasie was toe reeds oor die helfte van sy beraamde leeftyd – nie juis ’n blink, nuwe projek waaroor ’n mens kan ra-ra nie. Maar Joh het die ingenieur wat in beheer was, laat praat en die nodige vrae gevra tot hy ’n diamant tussen die gruisklippies gekry het: Rooiwal was die kragstasie met een van die laagste koolstofemissies in die land. Dit was ook nie net te danke aan die kragstasie se oorspronklike ontwerp nie, maar aan een of ander innovasie deur Pretoria Elektrisiteit se eie ingenieurs. Voila! Daar was die nuushoek.

Joh het altyd gesê voor jy ’n klip in die bos gooi, moet jy weet watter kant die voël gaan uitvlieg. Hy was ’n meester-antisipeerder en daarom ’n uitstekende strateeg. Kliënte het voor perskonferensies ’n lys potensiële strikvrae met antwoorde gekry (wat ten minste een beterweterige kliënt tot sy eie verleentheid geïgnoreer het). Joh het met ander oë na die wêreld gekyk en dikwels interessante invalshoeke op alledaagse onderwerpe soos sportkwotas gehad.

Ek het soveel lesse by hom geleer: Dat dit nie net gaan oor wát jy kommunikeer nie, maar oor wanneer jy dit doen, wie dit sê en watter medium jy kies. Hy het my geleer om vanuit die ontvanger se oogpunt na kommunikasie te kyk. Hy het my leer skryf. Hy het my geleer wat ’n goeie persfoto van ’n middelmatige een onderskei, en hoe jy ’n fotogeleentheid opstel. Hy het my vertel hoe nuuskantore werk voor ek self met hulle kennis gemaak het, en so kan ek aangaan. Hy het graag sy kennis gedeel, en was onder meer instrumenteel in die totstandkoming van ’n skakelwesekursus by Pretoria Technikon.

Afrikom_1999
Joh Groenewald, Muriel Hau-Yoon en ek in 1999 by die 200-jarige viering van die digter Aleksander Poesjkin se geboorte, ‘n geleentheid wat ons namens Count Pushkin Vodka gereël het.

Een van die gevallestudies wat van Joh se briljantheid getuig, is president Mandela se 80ste verjaardagviering in die Kruger-wildtuin in 1998. Ons kliënt, Pioneer Voedselgroep, was verantwoordelik vir die verjaardagkoek – ’n reuse-affêre in die vorm van ’n Madiba-hemp. Die Nelson Mandela Kinderfonds het minderbevoorregte kinders van oor die hele land aangery vir die partytjie op Skukuza se rugbyveld. En dit was waar Joh die geleentheid gesien het om vir nuusredakteurs dwarsoor die land ’n plaaslike hoek op ’n internasionale storie te gee. Ek en die fotograaf wat ons gekontrakteer het, het voor die partytjie twee of drie kinders uit al die groot sentra gekry en by die koek afgeneem. Ek kon dus saam met die algemene foto’s waar president Mandela die koek sny, vir elke nuusredakteur ’n eksklusiewe foto van ’n kind uit sy streek by die koek aanbied. Ons het omtrent elke voorblad in die land getref, en só het ons kliënt baie meer publisiteit gekry as byvoorbeeld Vodacom, wat vroeër daardie week ’n miljoen rand aan die Kinderfonds geskenk het.

Joh se belangstellings het wyd én diep geloop: filatelie, botanie, bewaring, die Dorslandtrek, ou Jeeps, noem maar op. Hierdie eienskap, die feit dat hy in die media gewerk het en sy gewoonte om soggens al die Gautengse koerante deur te blaai, het hom ’n skatkis van trivia gemaak. Sy huis op ’n plot oos van Pretoria het soos ’n proffie se studeerkamer gelyk, met hopies navorsingsdokumente wat oral rondlê. Hy het seëlboeke geskryf, ’n kwekery van die plot af bedryf en bewaringsgebiede help proklameer. Party van sy belangstellings was baie … wel, niche. Só het hy byvoorbeeld navorsing gedoen oor Suid-Afrikaanse magte in Madagaskar in die Tweede Wêreldoorlog (dit kan ook ’n ander obskure plek gewees het, ek kan nie onthou nie). Hy was by baie organisasies betrokke, maar het interne politiek verafsku en dit vermy waar moontlik. Só was hy byvoorbeeld ’n medestigter van die Jeep-vriende, ’n groep eienaars van ou Jeep Gladiators en Wagoneers. Toe ek eendag (heel onskuldig) verwys na die Jeep-klub, het hy my gou reggehelp: “Dis nie ’n klub nie. Dis ’n groep vriende. Sodra jy ’n klub stig, wil almal voorsitter wees, maar niemand wil die werk doen nie.” Toe Joh van die plot af George toe getrek het, het hy sy Wagoneer aan Johann Rupert se motormuseum in Franschhoek geskenk. Dit is waarskynlik nog daar te sien.

Ek kan nog baie oor Joh sê: Hoe hy in 1976 die ongekende ding gedoen het om ’n jong Chinese vrou aan te stel wat later ’n volwaardige vennoot in sy besigheid sou word; hoeveel respek hy by kliënte en joernaliste afgedwing het; hoe passievol hy oor natuurbewaring en erfenissake was, en sy pioniersrol in skakelwese. Maar wat my die dankbaarste maak, is sy bereidheid 23 jaar gelede om ’n jong, voortvarende mannetjie onder sy vlerk te neem en hom te leer hoe media en kommunikasie werk.

 

What reading the entire Bible in 5 days taught me

During the Covid-19 lockdown in South Africa, I read through the entire Bible in 5 days to raise funds to equip under-resourced township pastors with copies of the Africa Study Bible.

I’ve always been fond of reading, but I wouldn’t describe my reading speed as exceptional. I did a little internet research beforehand on how long it would take to read from Genesis to Revelation. The Bible text is between 700 000 and 800 000 words long (depending on the translation), which is more or less equivalent to ten standard novels. The time estimates to cover that volume range between 55 and 70 hours, depending on whether you read aloud, the intended audience, etc. I chose to read the New Living Translation, mainly because it’s the translation that was used for the Africa Study Bible, but also because it is eminently readable.

I didn’t want the reading to be a rote exercise, much less a fundraising gimmick. Fortunately, the leader of Luke 10 Transformation (L10T), an evangelism ministry I’m part of, phoned me the night before I started. He asked whether I would read the Bible with ten themes in mind that feature in the L10T material, and make notes in the margin whenever the text referred to one. They were:

1. God’s blessing (given or withheld)
2. Forgiveness and reconciliation (by God and people)
3. The Fall and salvation
4 The necessity and power of prayer
5. Care for your neighbour
6. Behaviour or testimony as an example to others
7. The Holy Spirit as our helper
8. A lifestyle of following Jesus
9. Training others to follow Jesus
10. Why people resist God

While I was reading, whenever one of these themes cropped up (which was a lot!), I would write the corresponding number in the margin, e.g. God’s blessing would be “1” and a curse would be “-1”, etc. This turned out to be a blessing, since it helped me to stay focused and engaged throughout the five days.

Sit en lees

The other blessing was something I stumbled upon halfway through the first morning, when I realised that I was struggling to maintain a consistent reading speed. I opened the YouVersion Bible app on my phone and activated the audio version of the NLT. I varied the playback speed depending on the relevant Bible book, and found that I could follow most genres and make notes in the margin at 1,5X speed, provided I keep up my concentration. If I missed a verse, I just skipped back a few seconds, and re-listened/re-read that part. The app made it quite easy. Listening to the audio not only enabled me to maintain a more consistent speed, but it involved more senses and added a completely different dimension to the whole experience. More about that later.

In the end, I averaged between 12 and 13 hours per day, with the biggest effort on Day 5, when I had to read through the entire New Testament. I finished reading the last chapter of Revelation late at night, but would’ve finished earlier if I hadn’t been so captivated by Paul’s letters. Their content was so rich that I kept on re-reading and underlining key passages.

I will probably mull over the experience for some time to come and write more on the individual lessons I learnt, but if I had to make a list of my biggest take-aways, this would be it:

  1. Scripture is surprisingly easy to engage. You don’t need to read the Bible upside down for hidden messages. It’s amazing how clear a straightforward reading of the Bible is.
  2. Even difficult passages become less difficult against the backdrop of the whole narrative. The best tool for studying a Bible passage is the rest of the Bible.
  3. When you read the Bible in such a condensed period, the divide between the Old and New Testament fades away almost completely. Christ becomes the fulfilment of everything that was promised in the Old Testament – both the continuation and the glorious climax of God’s redemption plan.
  4. The history books and the prophets, which are normally divided by the wisdom literature, also take on greater cohesion when read in close conjunction. Some of the weird things God told the prophets to do make more sense when read against the backdrop of Israel’s waywardness.
  5. With the exception of a few good leaders, politicians have always been unsavoury.
  6. There truly is nothing new under the sun. Human nature hasn’t changed much over the past few thousand years. Only God can redeem us. As John Newton put it: “I am a great sinner and Christ is a great Saviour.”
  7. We are not the authors of the story we’re living in. History happens on God’s terms, because He is the author.
  8. There is often a huge gap between our lived reality and the story God is writing. We need to align ourselves closer with Him, the ultimate reality.
  9. Since Gutenberg, we tend to forget that God’s Word used to be consumed mainly as an aural medium. It was read aloud at religious gatherings. There is something about hearing the Bible out loud that is very powerful. We should listen to the Bible as often as we read it.
  10. There are interesting and often beautiful vignettes in the Bible that we miss because we tend to read only select passages. Do you know who hid among the baggage when the prophet tried to anoint him as king? Have you read about the left-handed assassin who concealed a weapon by strapping it to his right thigh? And where in the Bible does it say that God sings?
  11. The Apostle Paul, who wrote about two thirds of the New Testament, was an excellent communicator. His natural gifts, his training and background, his conversion and his subsequent zeal made him a great ambassador for the Gospel. As someone who works with words daily, it was an eye-opener for me to see how well he crafted his messages.
  12. We do not appreciate the gift of Scripture enough. God cannot be fully known on this side of eternity, but He did reveal a whole lot about Himself in the Bible, and we rob ourselves if we do not immerse ourselves in it.

I was in a daze for days after reading through the entire Bible. Having God’s Word wash over you and through you for five consecutive days is an amazing experience. Directly after I finished, I took Communion to thank God for his grace and mercy, and for the gift of Scripture. Those were truly sacred moments.

Africa Study Bible Nagmaal

If I had to pick a favourite passage from the week’s reading, it is this inspiring declaration of resolve by Paul in Acts 20:22–24: “And now I am bound by the Spirit to go to Jerusalem. I don’t know what awaits me, except that the Holy Spirit tells me in city after city that jail and suffering lie ahead. But my life is worth nothing to me unless I use it for finishing the work assigned me by the Lord Jesus – the work of telling others the Good News about the wonderful grace of God.” What an example to us all!

There are a myriad ways to read the Bible. Working through the entire text in 5 days is certainly not the most common one, nor is it a requirement if you want to discover the treasures listed above. The important thing is to engage. Ask God to reveal Himself to you, and He will meet you in the pages of Scripture.

If you are passionate about God’s Word, please pass on the gift with a small donation in your own currency on this secure website. All donations go towards Africa Study Bibles for under-resourced pastors.

More importantly: Keep listening to and reading the Bible. It will literally change your life.

Vuurtoring-oomblikke

Dasseneiland vuurtoringVanoggend kry ek myself vir ’n verandering vroeg genoeg uit die bed gesleep om te gaan draf. Halfses is dit nog pikdonker in Yzerfontein. Net die vroegste pendelaars se liggies brand hier en daar. Die strate is nog mistig, met ’n ligte bries van die suide af wat help om lug in my onfikse longe te kry.
Ek draf in die pad wat teen die see af loop. Om die een of ander rede is die straatligte af. Nee, nie beurtkrag hierdie keer nie. In die donker is net die wit van die branders aan my regterkant sigbaar, maar dan flits daar iets baie dieper die see in. Ek kyk, maar daar’s niks. Dan sien ek dit weer: net ’n enkele flits wat kom en gaan. Uiteindelik lig die mis oor my newelige brein en ek besef wat dit is: die vuurtoring op Dasseneiland, ’n stewige nege kilometer van die kus af.
Ek dink onwillekeurig aan al die stories wat ek al gehoor het van skepe en vissersbote wat koers verloor het en deur ’n vuurtoring se lig gered is. En dit tref my hoe maklik dit moet wees om in ’n stormsee die lig te mis. Jou aandag is dalk in die boot. Jy skep verwoed water uit, of gooi goed oorboord om die boot ligter te maak. Dalk is die sinchronisasie van die vuurtoring en die deining uit: As die lig flits, is jy onder in die trog, en as jy bo-op die kruin kom, skyn die lig anderkant toe. So as jy wel die lig sien, is dit wys om jouself so gou moontlik te oriënteer sodat jy jou koers kan aanpas.
Ek glo almal beleef van tyd tot tyd “vuurtoring”-oomblikke: daardie breukdeel van ’n sekonde wanneer jou lewe besonder duidelik afgeëts voor jou staan. Dit is partykeer asof die gordyn tussen hier en die ewigheid net so skalks weggetrek word, en jy ’n terloopse blik van die groter prentjie kry. Die aanleiding kan ’n besondere sonsopkoms, ’n frase in ’n boek, ’n groot verlies of blote “toeval” wees. Dalk is dit so eenvoudig soos ’n lied, ’n herinnering of ’n geur. God het ’n duisend verskillende maniere tot sy beskikking om jou aandag te trek. En dat Hy dit doen, is onbetwisbaar. Romeine 1 sê mense weet van God, want Hy wys vir hulle. Soos een skrywer dit stel: God knipoog vir ons.
Die vraag is: Hoe reageer ons op hierdie oomblikke? Reageer ons hoegenaamd? As ek moet bieg, is my eie reaksiespoed dikwels dié van ’n asmatiese luidier wat deur molasse probeer waad. Ek ooranaliseer, stel uit of val vas in die web van my eie ontoereikendheid. Maar vanoggend se vlugtige vuurtoringflits was ’n wekroep vir my om te reageer as ek die lig sien. Want as ek nie reageer nie, mis ek wat God wil hê ek moet doen, die “goeie werke wat Hy vir ons bestem het”, soos Efesiërs 2 dit noem. Ek mis die vervulling wat daarmee saamgaan. Ander mense ly oor my versuim. En kort voor lank dryf ek só ver weg dat ek dalk nooit weer die lig sien nie.
Daar is meer as een manier om die lig te mis. Ons kan “verlore verlorenes” wees wat nie eens erken dat die vuurtoring se lig die pad na veiligheid wys nie. Ons kan “geredde verlorenes” wees (of is dit nou “verlore gereddenes”?) wat op ’n intellektuele vlak erken dat die vuurtoring die regte pad aanwys, maar nie ons koers ooreenkomstig aanpas nie.
Maar wanneer die lig in jou donkerte kom skyn, wanneer dit jou posisie verlig en jy nie anders kan as om jou rigting volkome daaraan te oriënteer nie, dán is jy waarlik gered. En nie net is jou lot seker nie, maar jy kry die opdrag – en die voorreg – om ander se aandag op die lig te vestig. Nie op jou eie lig nie, want jy het geen, maar op God se lig wat jy weerkaats.
Hoe hoog is die deinings in jou lewe? Wanneer laas het jy ’n vuurtoring-oomblik gehad? Het jy al die lig gesien? En as jy dit gesien het, wat het jy daaromtrent gedoen?
Soos John Starnes sing in die gospel classic “The Lighthouse” (opgeneem in die dae toe voorsangers nog driestukpakke gedra het), Jesus is die vuurtoring op die heuwel. Hy is die Lig wat ons lewens verlig. Daar is geen duisternis in Hom nie. Hy plaas ons op die regte koers. En eendag sal Hy ons veilig hawe toe bring.

Nooi Jesus in – en nee, dis nie ’n “gospel pitch” nie

Hierdie is nie ’n “gospel pitch” of ’n “altar call” nie. Ons los dit vir ’n ander dag. Hierdie is ’n oproep om Jesus in te nooi in watter situasie ook al op hierdie tydstip die meeste bandwydte in jou kop opneem.

Ek lees op die oomblik ’n boek met die naam “Healing the Masculine Soul” deur Gordon Dalbey, ’n skrywer wat geroepe voel om hoofsaaklik met mans te praat. Dit is ’n boek met baie lae, en ek beveel dit sterk aan vir mans wat mans genoeg is om met hulleself te worstel, vir pa’s wat hulle seuns beter wil grootmaak, maar ook vir vroue wat hulle wederhelftes en seuns beter wil verstaan, en hulle eie pa se rol in hulle lewe wil ondersoek.

Healing the Masculine Soul

Ek wil in hierdie skrywe net een ding uitlig, en dit is ’n aspek van die skrywer se beradingstyl wat ek graag deel van my eie lewe wil maak. Die skrywer was vroeër voltyds in pastorale bediening en het in daardie hoedanigheid baie berading gedoen. Nadat hy die fokus van sy bediening na sy skryfwerk geskuif het, het hy hiermee voortgegaan. Hy haal dus in die boek ’n klomp gevallestudies aan waar hy of sy medeberaders met die kwessies waaroor hy skryf gekonfronteer is.

Een frase wat heeltyd in hierdie vertellings opduik, is hoe hy die persoon aanmoedig om Jesus in ’n spesifieke situasie, herinnering of emosie in te nooi. Dit kom meer as tien keer in die boek voor. Hier is enkele voorbeelde:

“When Jim had seen the pattern clearly, we prayed and invited Jesus to come into a memory of the parents’ fighting.”

“I asked Sam if he were willing to invite Jesus into that scene, and he agreed.”

“Bennett then prayed over his birth, encouraging Dave to imagine himself being born and to invite Jesus into the delivery room.”

Let op hoe die woord “invite” telkens figureer. Kom ek sê jou hoekom ek so daarvan hou.

In die eerste plek is die implikasie van die uitnodiging dat ek nederig bely dat ek nie die antwoorde het nie. Dit dwing my om van my selfgesentreerde troon af te klim en op te hou om Piet Plannetjies te wees. Ironies genoeg lê ’n groot deel van my genesing daarin om my eie ontoereikendheid te besef. ’n Mens staan stewiger met jou voete op die aarde as wanneer jy op ’n wankelrige stellasie probeer klim.

Ons almal het onsself al in situasies bevind wat ons liewer nie aan die groot klok wil hang nie. Dikwels was dit deur ons eie toedoen. As ek verleë is om daardie situasies met mense te deel, hoeveel te meer sal ek nie daarvan wegskram om Jesus daar in te nooi nie? Die waarheid is natuurlik dat Hy reeds daarvan weet, en dat Hy meer bereid is om ons van onsself te red as wat ons is om Hom te vra om dit te doen. Jesaja sê selfs ons beste dade is soos vuil wasgoed voor God, so hoekom dan nie maar alles deel nie? Niks skok Hom nie. Hy het reeds die straf gedra vir die ding wat ek probeer wegsteek.

Die feit dat ek Jesus innooi, impliseer ook dat ek die uitkoms van die situasie aan Hom oorgee. Ek probeer nie meer self uitkomste vervaardig nie, maar vertrou Hom om die bes moontlike langtermyn-uitkoms te voorsien.

Om dít te kan doen, moet ek Jesus ken en vertrou, en weet dat Hy dit goed bedoel met my. Ek sal immers nie ’n kwak vra om my te opereer nie. Net so gaan ek nie ’n delikate situasie aan iemand toevertrou as ek nie absolute vertroue in sy insig en vermoë het om iets daaraan te doen nie.

Daar is ook ’n sagtheid aan die woord “nooi” waarvan ek hou. Ek gooi nie my speelgoed en eis dat God onmiddellik die situasie uitsorteer nie. Dit sou in elk geval onvanpas wees nadat ek erken het dat Hy baie groter is as ek. Dit is ook nie nodig om op en af te spring nie. Jesus het belowe om op te daag as ons Hom nooi. Trouens, Openbaring 3:20 sê Hy staan reeds by die deur en Hy klop. Dit is ons wat te besig is om sy klop te hoor.

Wanneer ek my onredelike eise vir onmiddellike verligting prysgee, beteken dit dat ek erken dat ek dalk nog ’n rukkie in die situasie gaan sit. Die verskil is dat ek nou nie alleen sit nie, maar dat ek Iemand het wat meegevoel het met my, wat my kan troos en my kan raad gee. Dit is in hierdie “saam sit” – ek, my situasie en Jesus – dat die lig uiteindelik deurbreek. Daar is ’n Joodse gebruik, shiva, wat deel is van die rouproses. Dit behels dat die naasbestaandes van ’n afgestorwene sit, oor hulle verlies gesels en mekaar troos. Hulle hardloop met ander woorde nie weg vir die pynlike emosies wat die rouproses meebring nie, maar sit letterlik daarmee tot die swaarte lig. Dit is ’n kuns om met ongemaklike emosies te sit, maar as ons iemand het wat dit saam met ons doen, raak dit makliker.

Die laaste rede hoekom ek reken dit is ’n goeie idee om Jesus in jou situasie te verwelkom, is omdat Hy wel die antwoorde het wat jy soek. Ons dink dikwels aan Jesus as sagmoedig, liefdevol en barmhartig, maar dink jy ooit aan Hom as slim? En tog is al die kennis en wysheid van die heelal in sy Persoon gekonsentreer. Niks wat ontstaan het, het sonder Hom gebeur nie. Hy hou nou nog alles in stand. “Hy laat alles lewe,” sê een vertaling. As jy ’n geldprobleem het, en Warren Buffett bied sy onvoorwaardelike hulp vir jou aan – nie net om jou uit die tjips te kry nie, maar ook om jou beter toe te rus met die oog op die toekoms – hoekom sal jy dit weier? Jesus het die dood oorwin om Meester van die lewe te wees. Hy bied Homself vir jou aan. Hoekom sal jy Hom weier?

Nooi Hom in. Sit saam met Hom. En geniet Hom.